Trong kiến trúc xây dựng nhà tre mái lá hay chòi sân vườn hiện nay, việc lựa chọn vật liệu làm hệ khung xương quyết định trực tiếp đến độ an toàn và tuổi thọ của toàn bộ công trình. Bên cạnh tre, trúc thì cây đước luôn là loại gỗ được các bác thợ lành nghề ưu tiên lựa chọn. Sinh trưởng trong môi trường ngập mặn khắc nghiệt, loài cây này sở hữu những đặc tính sinh học vô cùng độc đáo, mang lại những lợi ích vượt trội khi ứng dụng làm kết cấu chịu lực cho nhà mái lá.

Đặc điểm hình thái bên ngoài của cây được

Hệ thống rễ chống (rễ phao) khổng lồ

     Đây là đặc điểm nhận dạng rõ ràng nhất của cây đước. Kể từ khi cây đạt từ 3 - 4 năm tuổi, từ phần thân và cành thấp sẽ mọc ra các rễ phụ hình cánh cung, cắm sâu xuống lớp bùn lỏng xung quanh gốc chính.

          • Tác dụng: Hệ rễ này đan xen chằng chịt tạo thành một bệ đỡ cơ học vô cùng vững chắc, giúp cây trụ vững trước làn sóng biển, dòng thủy triều lên xuống và gió bão mà không bị bật gốc trên nền đất sình lầy, kém tôn tạo.

Thân và vỏ cây

          • Cây đước là loại cây thân gỗ từ trung bình đến lớn, chiều cao trung bình từ 15m đến 25m, trong điều kiện thổ nhưỡng nguyên sinh lý tưởng (như rừng đước Cà Mau) cây có thể cao tới 30m - 35m.

          • Thân cây có dáng trục thẳng đứng, tròn đều, phân cành cao.

          • Vỏ cây lúc non có màu xám trắng, khi già chuyển sang màu xám đen hoặc nâu sẫm, bề mặt vỏ xù xì, nứt dọc sâu thành các rãnh nhỏ.

Lá cây

          • Lá đước là lá đơn, mọc đối chéo chữ thập, hình bầu dục thuôn dài hoặc hình trái xoan (dài khoảng 8 - 15cm, rộng 4 - 7cm).

          • Gốc lá hình nêm, đầu lá nhọn bén có một thùy gai nhỏ (gai đuôi).

          • Phiến lá dày, mọng nước, mặt trên có màu xanh lục thẫm, nhẵn bóng; mặt dưới màu xanh nhạt hơn và có nhiều chấm nhỏ màu nâu đen (đây là các tuyến tiết muối hoặc lỗ khí).

Đặc điểm sinh học và khả năng thích nghi độc đáo

Hiện tượng "sinh con" (Hiện tượng sinh cây non trên cây mẹ)

     Cây đước không phát tán bằng hạt giống như các cây trên cạn thông thường mà có hình thức tái sinh đặc biệt gọi là hiện tượng sinh con:

          • Khi hoa thụ phấn thành quả, hạt đước sẽ nảy mầm và phát triển ngay khi quả vẫn còn treo trên cành cây mẹ.

          • Mầm non phát triển thành một thanh hình trụ dài từ 20cm - 40cm, nhọn ở đầu dưới, gọi là trụ mầm (hay quả đước lửng).

          • Khi đủ độ chín, trụ mầm tự rụng xuống. Nếu gặp thủy triều xuống, đầu nhọn sẽ cắm thẳng xuống bùn và ra rễ nhanh chóng chỉ sau vài ngày để thành cây con. Nếu gặp thủy triều lên, trụ mầm sẽ trôi nổi trên dòng nước (có thể sống sót nhiều tháng) cho đến khi dạt vào bãi bùn khác để định cư.

Khả năng chống chịu mặn (Loại thải muối)

     Sinh trưởng trong nước biển có độ mặn cao, cây đước thích nghi bằng cơ chế chống chịu kép:

          • Màng lọc ở rễ: Hệ rễ đước có một cơ chế lọc cực kỳ tinh vi, ngăn chặn đến 90 - 95% lượng muối hòa tan trong nước xâm nhập vào mạch dẫn của cây khi hút nước.

          • Tích tụ và đào thải: Lượng muối nhỏ lọt vào trong bọc sẽ được cây chủ động vận chuyển tích tụ lên các lá già. Khi các lá này tích đủ lượng muối sẽ chuyển sang màu vàng và rụng đi, giúp cây loại bỏ lượng muối dư thừa ra khỏi cơ thể.

Đặc điểm kết cấu bên trong của gỗ đước

     Đối với ngành xây dựng và thi công ngoài trời (như làm cột kèo nhà lá, chòi tre chòi trúc), đặc điểm cốt lõi của gỗ đước bao gồm:

          • Thớ gỗ đanh đặc: Gỗ đước thuộc nhóm gỗ nặng. Thớ gỗ rất mịn, các tế bào gỗ xếp khít nhau làm cho thịt gỗ rất đầm, chắc và có trọng lượng riêng lớn (chìm trong nước khi còn tươi).

          • Chứa hàm lượng Tannin cao: Trong bọc vỏ và lớp thịt ngoài của gỗ đước chứa một lượng lớn chất chát (Tannin). Đây là chất kháng sinh tự nhiên của cây, có mùi vị khiến các loài côn trùng, mối mọt thông thường tránh xa và hạn chế sự ký sinh của vi khuẩn mục nát khi gỗ tiếp xúc với môi trường ẩm ướt quanh năm.

          • Màu sắc thớ gỗ: Lõi gỗ đước có màu nâu hồng hoặc nâu đỏ sẫm rất đặc trưng. Khi được lột vỏ và phun phủ lớn dầu bảo vệ, gỗ đước lên màu rất sáng, sạch và có độ thẩm mỹ mộc mạc cao.

Lợi ích vượt trội khi dùng cây đước làm khung xương nhà mái lá

Giúp hệ khung vững chãi, dễ tạo hình công trình

     Nhờ bẹ thân thẳng và tròn đều, thợ thi công rất dễ dàng trong việc đo đạc, cân chỉnh và đục mộng liên kết. Cột trụ làm bằng cây đước giúp nhà chòi lục giác hoặc nhà mái lá chữ A có độ đầm chắc tuyệt đối, bám trụ vững vàng và không bị rung lắc trước các đợt dông bão lớn.

Khả năng kháng mối mọt và hạn chế ẩm mục tự nhiên

     Mái lá dừa nước hay mái tranh vốn có độ ẩm cao sau mỗi trận mưa. Lượng chất chát Tannin có sẵn trong thớ gỗ đước giúp ngăn chặn hiệu quả sự xâm nhập của mối mọt hoang dã. Kết hợp với quy trình xử lý ngâm bùn nước lợ truyền thống từ 2 - 4 tháng, hệ khung đước sẽ hoàn toàn kháng sâu mọt, không bị mục nát khi phải tiếp xúc với môi trường ẩm ướt ngoài trời quanh năm.

Tiết kiệm chi phí đầu tư và tăng tính thẩm mỹ mộc mạc

     So với việc sử dụng các loại gỗ nhóm đắt đỏ, giá thành cây đước xây dựng rẻ hơn rất nhiều nhưng tuổi thọ hệ khung có thể kéo dài trên 10 năm nếu xử lý đúng kỹ thuật. Về mặt thẩm mỹ, sau khi lột vỏ và phun phủ một lớp dầu bảo vệ, gỗ đước sẽ lên màu nâu đỏ bóng bẩy rất sang trọng, tạo cảm giác ấm cúng, gần gũi cho không gian quán cafe, nhà hàng hay resort sinh thái.

     → Việc hiểu rõ các đặc điểm của cây đước giúp bạn dễ dàng ứng dụng loại vật liệu này vào công trình một cách hiệu quả nhất. Để phát huy tối đa độ bền của hệ khung đước, hãy đảm bảo nguồn gỗ đầu vào đã được ngâm xử lý kỹ lưỡng và thi công bởi đội ngũ thợ lành nghề, có kỹ thuật khoan mồi chuẩn xác nhằm tránh làm nứt dọc thân cây khi bắt vít cố định.

CÔNG TY XÂY DỰNG NHÀ LÁ TRỌNG NHÂN

Địa chỉ: 30 Phan Văn Hớn, Tân Thới Nhất, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Hotline: 0772.621.504

Email: trongnhan031292@gmail.com

Website: thicongnhala.com